Ngày 8-5, tại Trung tâm Hội nghị Mactan Expo, Cebu, Philippines, đã diễn ra lễ khai mạc và phiên họp toàn thể của Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 48. Thủ tướng Lê Minh Hưng và đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam đã tham dự các sự kiện này.
Bảo đảm an ninh năng lượng, lương thực
Phát biểu khai mạc hội nghị, Tổng thống Philippines Ferdinand Marcos nhấn mạnh ý nghĩa quan trọng của hội nghị với việc ASEAN bước vào giai đoạn phát triển mới trên cơ sở Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045. Đặc biệt, trong bối cảnh tình hình quốc tế biến động phức tạp hiện nay, hội nghị là dịp quan trọng để các nhà lãnh đạo ASEAN chia sẻ những biện pháp thiết thực để giúp ASEAN và từng nước thành viên ứng phó với các thách thức đa chiều.
Tại phiên họp toàn thể ngay sau lễ khai mạc, các nhà lãnh đạo ASEAN nhấn mạnh tầm quan trọng của việc duy trì hòa bình, ổn định và các nguyên tắc quan trọng về thúc đẩy đối thoại, giải quyết hòa bình, trên cơ sở luật pháp quốc tế, Hiến chương Liên hợp quốc.
Các nhà lãnh đạo cũng chia sẻ và ủng hộ các định hướng và ưu tiên của Philippines cho hợp tác ASEAN trong năm 2026 với chủ đề "Cùng chèo lái tương lai chung" với 3 trọng tâm lớn, bao gồm hợp tác ứng phó với các thách thức phi truyền thống làm mỏ neo cho hòa bình và ổn định khu vực; lấy kết nối kinh tế, số hóa, phát triển bao trùm và bền vững làm động lực phát triển hành lang thịnh vượng; và lấy người dân ASEAN là trọng tâm cho phát triển cộng đồng.
Các nhà lãnh đạo ASEAN cũng nhấn mạnh trong bối cảnh hiện nay, các nước ASEAN cần tiếp tục củng cố đoàn kết, vai trò trung tâm, tăng cường và mở rộng hợp tác với các đối tác, đẩy mạnh và nâng cao hiệu quả triển khai các kế hoạch và chương trình hợp tác, nhất là về bảo đảm an ninh năng lượng, an ninh lương thực, ổn định kinh tế, bảo đảm chuỗi cung ứng và hỗ trợ người dân ASEAN.
Ba đề xuất của Việt Nam
Phát biểu tại phiên họp toàn thể, Thủ tướng Lê Minh Hưng khẳng định sự ủng hộ và cam kết hợp tác của Việt Nam, đồng thời nêu 3 đề xuất lớn.
Trước hết, Thủ tướng cho rằng cần tập trung nguồn lực nhằm bảo đảm các nhu cầu an ninh thiết yếu bao gồm an ninh năng lượng, an ninh lương thực và an ninh con người, trong đó có phê chuẩn và triển khai hiệu quả Hiệp định An ninh Dầu khí ASEAN, thực hiện thực chất Kế hoạch hành động hợp tác năng lượng ASEAN giai đoạn 2026 - 2030, lưới điện ASEAN và hệ thống đường ống dẫn khí ASEAN; đa dạng hóa các nguồn năng lượng, thúc đẩy chuyển đổi năng lượng, tăng cường tiếp cận tài chính xanh và công nghệ tiên tiến; nâng cao hiệu quả các khuôn khổ và thỏa thuận về an ninh lương thực hiện có, tăng cường dự trữ chiến lược và thiết lập cơ chế dự trữ khẩn cấp, chuyên biệt đối với gạo và các mặt hàng thiết yếu khác. Thủ tướng khẳng định Việt Nam sẵn sàng hỗ trợ lương thực trong các tình huống khẩn cấp, chia sẻ kinh nghiệm liên quan với các quốc gia thành viên ASEAN và sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với các quốc gia thành viên ASEAN trong công tác hỗ trợ công dân.
Thủ tướng Lê Minh Hưng tại phiên họp toàn thể của Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 48. Ảnh: NHẬT BẮC
Thủ tướng cũng đề nghị thúc đẩy hợp tác thực chất nhằm tăng cường năng lực nội tại và khả năng chống chịu của ASEAN. Theo đó, cần triển khai hiệu quả Hiệp định Thương mại hàng hóa ASEAN (ATIGA) và sớm hoàn tất Hiệp định Khung kinh tế số ASEAN (DEFA).
Cuối cùng, Thủ tướng Lê Minh Hưng kêu gọi tăng cường phối hợp và đoàn kết ASEAN, trong đó cần nâng cao hiệu quả tham vấn và điều phối liên ngành trong các tình huống khẩn cấp, cũng như tiếp tục phát huy vai trò điều phối của Ban Thư ký ASEAN nhằm bảo đảm các cam kết khu vực được triển khai liên tục, đồng bộ và hiệu quả.
Các đề xuất của Việt Nam được các lãnh đạo ASEAN hoan nghênh, đánh giá cao về nội dung và tính kịp thời. Trên cơ sở đề xuất của Việt Nam, hội nghị thảo luận, nhất trí ra Tuyên bố Lãnh đạo ASEAN về các hành động ưu tiên củng cố tự cường khu vực ứng phó với các hệ lụy từ tình hình căng thẳng ở Trung Đông; thể hiện quan điểm chính trị của ASEAN, tầm nhìn của các lãnh đạo định vị ASEAN trong cấu trúc khu vực, chiến lược và biện pháp ứng phó chung mang tính hành động, thực thi cao.
Chiều cùng ngày, Thủ tướng Lê Minh Hưng đã tham dự phiên họp hẹp của lãnh đạo các nước ASEAN, với chủ đề thảo luận chính là ứng phó với khủng hoảng năng lượng phát sinh từ căng thẳng địa chính trị và bài học kinh nghiệm dành cho ASEAN.
Lãnh đạo ASEAN nhất trí cần tăng cường đoàn kết và đẩy mạnh hợp tác nhằm nâng cao tự chủ chiến lược. Đồng thời, ASEAN cần có tiếng nói chung mạnh mẽ về các vấn đề quốc tế then chốt, trong đó có an ninh, an toàn, tự do hàng hải và hàng không.
Thủ tướng Lê Minh Hưng nhấn mạnh trong môi trường chiến lược ngày càng bất an, bất định, ASEAN không thể chỉ thích ứng với thay đổi mà phải đi trước, dẫn dắt và định hình thay đổi.
Thủ tướng nêu 3 đề xuất trọng tâm cho ASEAN trong bối cảnh mới. Đó là cần tiên phong giữ vững luật lệ, củng cố niềm tin trong quan hệ quốc tế, thông qua việc kiên trì đề cao chủ nghĩa đa phương và thượng tôn luật pháp quốc tế; cần đón đầu thay đổi bằng cách chủ động phòng ngừa và quản lý khủng hoảng; nâng cao tự chủ chiến lược và phát huy vai trò trung tâm.
Đẩy mạnh hợp tác
Cùng ngày, Thủ tướng Lê Minh Hưng đã có bữa ăn sáng và làm việc với Thủ tướng Campuchia Hun Manet và Thủ tướng Lào Sonexay Siphandone. Ba nhà lãnh đạo nhất trí tiếp tục duy trì trao đổi và tiếp xúc cấp cao, phát huy các cơ chế hiện có để thúc đẩy hợp tác song phương cũng như hợp tác ba bên. Trong đó, đẩy mạnh hợp tác quốc phòng - an ninh; tạo đột phá gắn kết kinh tế, chuỗi cung ứng, kết nối giao thông; tiếp tục đơn giản hóa thủ tục xuất nhập cảnh và đa dạng hóa sản phẩm du lịch; tiếp tục phối hợp, ủng hộ lẫn nhau tại các diễn đàn khu vực và quốc tế.
Cũng trong ngày, Thủ tướng Lê Minh Hưng đã có các cuộc tiếp xúc với Thủ tướng Singapore Lawrence Wong, Thủ tướng Thái Lan Anutin Charnvirakul, Tổng thống Indonesia Prabowo Subianto, Tổng Thư ký ASEAN Kao Kim Hourn và Thủ tướng Malaysia Anwar Ibrahim.
