Bí ẩn tộc người Rục, từ hang đá đến “Báo vàng”

Bà Cao Thị Hậu - sau nửa thế kỷ sau khi rời hang đá định cư, bà kể lại câu chuyện về người Rục với khán giả quốc tế qua bộ phim “Tốc, Giấy và Nước”

Lớp học xoá

Bà Cao Thị Hậu - hiện sống tại xã Kim Điền, cho biết dù đã quen với đời sống định cư, bà vẫn nhớ quãng thời gian sống trong hang đá. Ký ức về bếp lửa không tắt, những buổi theo cha mẹ vào rừng, hay những câu chuyện kể bên ánh lửa vẫn còn nguyên.

Trong đời sống tâm linh, người Rục thờ thần núi, thần rừng, quan niệm con người khi qua đời sẽ trở về với rừng. Họ không duy trì tục thờ cúng tổ tiên như nhiều bộ tộc khác. Một số thực hành truyền thống như "thổi thắt", "thổi mở" hay "hấp hơi" từng tồn tại trong đời sống văn hóa, phản ánh quan niệm riêng về sinh nở, sức khỏe và sự bảo vệ cộng đồng.

Được sự hướng dẫn của Bộ đội Biên phòng cùng chính quyền địa phương, đồng bào người Rục nay đã biết trồng lúa. Đây là một vài hình ảnh bà con gặt lúa trên cánh đồng Rục Làn

Dù đã sản xuất nông nghiệp, nhiều gia đình vẫn vào rừng đào củ mài, lấy măng, bắt ốc đá. Theo một số chuyên gia, đây không chỉ là nguồn bổ sung lương thực mà còn là cách duy trì mối liên hệ với môi trường sống truyền thống.

Mang trong mình nhiều điều bí ẩn như thế, nên người Rục được Quốc tế xếp vào tốp 1 trong 10 tộc người bí ẩn nhất thế giới. Thời gian qua, họ là đề tài "không vơi cạn" của báo chí. Người Rục cũng bắt đầu hấp dẫn các nhà khoa học, các nhà làm phim đến nghiên cứu, khám phá; trong đó có đạo diễn Trương Minh Quý và các nhà làm phim đến từ TP. Hồ Chí Minh.

Đạo diễn Trương Minh Quý (SN 1990, ở Đắk Lắk) - được biết đến với phong cách pha trộn giữa tài liệu và hư cấu, thường khai thác ký ức và không gian. Anh Quý cho biết ê kíp đã nhiều lần trở lại địa bàn, "cùng ăn, cùng ở" với người dân trong suốt 3 năm để hoàn thành bộ phim: "Tốc, Giấy và Nước"

Bộ phim tài liệu này không chỉ ghi lại sinh hoạt thường ngày mà còn đan xen hồi ức và hiện tại, qua lời kể của bà Hậu và người thân. Ngoài nhân vật chính là bà Cao Thị Hậu, 3 diễn viên còn lại đều trong phim đều là người Rục trong gia đình bà, gồm: Cao Thị Bát (xã Kim Điền); Cao Xuân Doanh, Cao Thị Hiệu (xã Kim Phú). 

Đạo diễn Trương Minh Quý và bà Cao Thị Hậu - tại liên hoan phim Doha

Đơn côi bản ĐoòngĐỌC NGAY

Đây là lần đầu bà Hậu ra nước ngoài. Từ một người từng sống trong hang đá, bà xuất hiện tại sự kiện điện ảnh quốc tế ở một trong những thành phố hiện đại của khu vực Trung Đông."Rất tự hào khi văn hóa bản địa người Rục được làm phim và đạt giải" – bà Hậu rất đỗi vui mừng.

Theo đạo diễn Trương Minh Quý, sự hiện diện của nhân vật chính tại các buổi chiếu là trải nghiệm đặc biệt, cho thấy sự thay đổi rõ rệt của cộng đồng người Rục trong hơn nửa thế kỷ.

Sự kiện phim đoạt giải tại Locarno được xem là dấu mốc mới của điện ảnh độc lập Việt Nam, đồng thời góp phần giới thiệu hình ảnh đời sống và văn hóa người Rục tới khán giả quốc tế.

Từ một cộng đồng từng sống biệt lập trong rừng sâu, người Rục nay xuất hiện trong các diễn đàn điện ảnh lớn. Hành trình ấy, qua lăng kính của "Tốc, Giấy và Nước", được kể như một câu chuyện về ký ức, thay đổi và sự kết nối giữa con người với cội nguồn.

Liên hoan phim quốc tế Locarno (Locarno Film Festival) là một trong những sự kiện điện ảnh lâu đời và danh giá nhất thế giới, được tổ chức hàng năm vào tháng 8 tại TP. Locarno (Thụy Sĩ). Giải thưởng cao quý nhất của liên hoan phim là "Báo vàng" (Golden Leopard), được trao cho bộ phim xuất sắc nhất trong hạng mục tranh giải quốc tế. Như vậy, với việc đoạt giải "Báo vàng", đạo diễn Trương Minh Quý đã ghi thêm một dấu mốc quan trọng của điện ảnh Việt Nam tại Locarno, tiếp nối thành công của các nhà làm phim như Phạm Ngọc Lân hay Bùi Thạc Chuyên tại liên hoan phim danh giá này trong những năm trước đó.