Ông Phùng Văn Cường, Tổng Giám đốc Viettel Post
Ngày 22/4, trong khuôn khổ họp báo về hợp tác giữa Tổng Công ty Cổ phần Bưu chính Viettel (Viettel Post) và FedEx Express, ông Phùng Văn Cường, Tổng Giám đốc Viettel Post cho biết logistics là ngành ứng dụng công nghệ rất mạnh và bắt buộc phải ứng dụng.
Đơn cử Viettel Post trước đây mỗi ngày chỉ xử lý vài trăm nghìn đơn, doanh nghiệp có thể dùng nhân công để chia chọn. Tuy nhiên hiện mỗi ngày doanh nghiệp xử lý khoảng 1,5 triệu đơn hàng thì không thể dùng cách cũ vì vừa tốn nhân lực, vừa dễ sai sót
Do đó, các công nghệ phổ biến hiện nay là tự động hóa, robot tự hành, hệ thống chia chọn tự động và AI được doanh nghiệp đầu tư ứng dụng. Ông Cường tiết lộ, tại một số trung tâm khai thác của Viettel Post đã xuất hiện mô hình "nhà máy không người" vận hành 24/7, toàn bộ quy trình do robot đảm nhiệm.
"Ví dụ tại trung tâm khai thác ở Quang Minh (Mê Linh, Hà Nội), trước đây năng suất chỉ bằng 1/5 hiện tại và cần khoảng 600 nhân sự; nay năng suất tăng gấp 5 lần nhưng chỉ cần khoảng 200 người, phần lớn công việc do robot đảm nhiệm, hoạt động liên tục ngày đêm", ông Cường cho biết.
Ngoài ra, theo Tổng Giám đốc Viettel Post, công nghệ cũng hỗ trợ trực tiếp cho người lao động. Ví dụ, shipper được tối ưu lộ trình giao hàng bằng phần mềm, giúp tiết kiệm thời gian và chi phí. Các công cụ này hoạt động như ứng dụng trên điện thoại, rất dễ sử dụng.
Ông Cường cho biết, trước đây khi giao hàng, shipper phải gọi điện nhiều lần cho khách hàng, có những đơn hàng phải giao lại nhiều lần. Hiện nay, với công nghệ như smart locker (tủ đồ thông minh), bản đồ thông minh, shipper có thể nắm rõ các tòa nhà, chung cư, văn phòng. Trong tương lai, doanh nghiệp cho biết có thể triển khai thêm các công nghệ như drone giao hàng, hướng tới mô hình giao hàng không có thời gian chết, nâng cao hiệu quả toàn hệ thống.
"Shipper có thể một lần đưa hàng trăm đơn vào tủ. Khi mỗi đơn được đặt vào ô, khách hàng nhận tin nhắn: đơn hàng đã được gửi vào tủ số cụ thể, có thể đến lấy trong vòng 5 tiếng; quá thời gian này sẽ tính phí theo giờ. Như vậy, kể cả khi đi công tác, không có ở nhà, khách vẫn chủ động nhận hàng, không còn thời gian chết.
Điều này lý giải vì sao ở các thị trường như Trung Quốc, một shipper có thể giao tới 1.000 đơn/ngày, trong khi ở Việt Nam năng suất chỉ khoảng 80 đơn/ngày do còn vận hành theo phương thức truyền thống. Hiện nay chúng tôi đang triển khai smart locker và sẽ mở rộng trên toàn quốc, giúp giảm chi phí, rút ngắn thời gian và tăng năng suất lao động. Những thay đổi này không làm mất việc mà chuyển dịch lao động sang các công việc có năng suất cao hơn", ông Cường phân tích.
Liên quan đến hạ tầng smart locker, theo ông Cường đây là mô hình mới tại Việt Nam. Ông cho rằng nếu coi đây là một phần của hạ tầng logistics số quốc gia thì chính sách cần đồng bộ với quy hoạch đô thị, chung cư, khu công nghiệp. Tuy nhiên hiện nay chưa có quy định rõ ràng, khi doanh nghiệp triển khai phải xin phép từng địa phương nhưng không phải nơi nào cũng phê duyệt.
Ngoài ra, chi phí đầu tư cũng hoàn toàn từ nguồn vốn doanh nghiệp, bao gồm lắp đặt, vận hành, điện… trong khi hiệu quả cần thời gian. Hiện Viettel Post đang triển khai khoảng 1.000 tủ để thử nghiệm, sau gần một năm đã rút ra kinh nghiệm về vị trí đặt, mô hình vận hành phù hợp.
"Ban đầu, mục tiêu là năm đầu triển khai 5.000 tủ, năm thứ hai 10.000–20.000 tủ, sau 3 năm phủ rộng như hạ tầng viễn thông. Tuy nhiên, thực tế cho thấy nếu chỉ một doanh nghiệp làm sẽ rất khó. Ngay cả Trung Quốc cũng mất khoảng 5 năm để thị trường quen với mô hình này và cần sự tham gia của Nhà nước.
Vì vậy, chúng tôi đang chuyển sang mô hình xã hội hóa. Cá nhân hoặc ban quản lý chung cư có thể đầu tư tủ, kết nối vào hệ thống. Chi phí đầu tư hiện khoảng 100 triệu đồng mỗi tủ. Sau khi kết nối, tủ được tích hợp vào mạng lưới, có mã nhận diện và được khai thác chung. Doanh thu từ phí sử dụng sẽ được chia sẻ lại cho người đầu tư. Mô hình này giúp mở rộng nhanh hơn so với việc doanh nghiệp tự đầu tư toàn bộ. Chúng tôi kỳ vọng không chỉ triển khai ở thành phố mà còn mở rộng ra các tỉnh", Tổng Giám đốc Viettel Post nhấn mạnh.
