Mạng xã hội phát triển mạnh khiến việc đánh giá sản phẩm, dịch vụ trở nên ngày càng dễ dàng. Chỉ bằng một đoạn video ngắn hay vài hình ảnh, người tiêu dùng có thể nhanh chóng chia sẻ trải nghiệm cá nhân, thu hút hàng ngàn lượt tương tác và tạo áp lực buộc doanh nghiệp phải phản hồi. Tuy nhiên, cùng với tốc độ lan truyền chóng mặt ấy, ranh giới giữa quyền phản ánh chính đáng và hành vi vi phạm pháp luật cũng trở nên mong manh hơn.
Chẳng hạn dịp lễ 30-4, 1-5 vừa qua, nhiều vụ việc liên quan giá cả dịch vụ đã gây tranh luận gay gắt trên mạng xã hội, từ chuyện ghẹ đỏ tại Sầm Sơn - Thanh Hóa có giá 1,7 triệu đồng/kg, đĩa cơm 35.000 đồng ở Lâm Đồng cho đến ly chè thập cẩm 170.000 đồng tại Huế. Mỗi sự việc đều xuất hiện nhiều luồng ý kiến trái chiều.
Có người cho rằng mức giá như vậy là bình thường tại khu du lịch hoặc trong dịp lễ, Tết. Ngược lại, không ít ý kiến khẳng định đó là "chặt chém", vượt quá giá trị thực tế. Dù không có ai bị xử phạt, các cơ sở kinh doanh vẫn ít nhiều bị ảnh hưởng.
Những sự việc như vậy khiến nhiều người tiêu dùng trở nên dè dặt khi muốn lên tiếng về trải nghiệm không tốt của bản thân. Chị Thanh Hà (ngụ TPHCM) kể từng mua một chiếc quần jeans qua Facebook với quảng cáo giảm giá 50%, "chất lượng cao cấp". Tuy nhiên, sản phẩm thực tế lại khác xa mô tả ban đầu. "Sau khi thấy nhiều vụ việc người phản ánh bị phản ứng ngược hoặc bị dọa báo cơ quan chức năng, tôi cũng ngại chia sẻ trải nghiệm của mình vì sợ rắc rối pháp lý" - chị bày tỏ.
Theo ông Lê Hồng Đức, nhà sáng lập Công ty TNHH OneAds Digital, ranh giới giữa việc chia sẻ trải nghiệm và "bóc phốt" hiện nay phụ thuộc nhiều vào cách thể hiện nội dung. Trong một số trường hợp, người dùng chỉ đơn thuần đăng hóa đơn hoặc hình ảnh để bày tỏ cảm nhận cá nhân về mức giá hay chất lượng dịch vụ, song nếu bị quy kết thành "bóc phốt" thì bản chất câu chuyện đã thay đổi.
"Người tiêu dùng có quyền góp ý, phản ánh nhưng cần tránh kích động đám đông. Trên mạng xã hội, sức lan truyền rất lớn và có thể gây thiệt hại kéo dài cho hoạt động sản xuất - kinh doanh" - ông Đức nhận định.
Dưới góc độ pháp luật, luật sư Bùi Thị Ánh Tuyết (Đoàn Luật sư TPHCM) cho biết Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng 2023 cho phép người dân phản ánh, khiếu nại hoặc khởi kiện khi quyền lợi bị xâm phạm. Tuy nhiên, quyền này không phải không có giới hạn.
Điều 8 Luật An ninh mạng 2018 nghiêm cấm hành vi bịa đặt, lan truyền thông tin sai sự thật, xúc phạm danh dự hoặc gây hoang mang dư luận. Tùy tính chất, mức độ, hành vi vi phạm có thể bị xử lý theo quy định về tội vu khống hoặc lợi dụng quyền tự do dân chủ xâm phạm lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân trong Bộ Luật Hình sự.
Bà Tuyết cho rằng khi phản ánh một sản phẩm hay dịch vụ, người tiêu dùng cần dựa trên chứng cứ cụ thể như hóa đơn, hình ảnh, video hoặc thông tin giao dịch; tránh suy diễn, quy chụp hoặc sử dụng ngôn từ xúc phạm. Thay vì đăng tải cảm tính trên mạng xã hội, người dân nên ưu tiên gửi phản ánh đến các kênh chính thức như Hội Bảo vệ người tiêu dùng, UBND địa phương hoặc lực lượng QLTT để được hỗ trợ giải quyết. "Đây không chỉ là cách bảo vệ quyền lợi hiệu quả hơn mà còn giúp hạn chế những tranh cãi và rủi ro pháp lý phát sinh trong môi trường số hiện nay" - luật sư Tuyết nhìn nhận.
