Chủ đề thuế quan được quan tâm trở lại
Báo cáo tháng 6/2026 của Ngân hàng Thương mại Cổ phần Kỹ thương Việt Nam (Techcombank) nhận định: dù có phần lép vế trước những diễn biến địa chính trị trong những tháng vừa qua, chủ đề thuế quan dưới thời Tổng thống Trump đang dần được thị trường quan tâm trở lại, xoay quanh Điều 301 - được cân nhắc để bổ sung/thay thế Điều 122.
Cụ thể, Văn phòng Đại diện Thương mại Hoa Kỳ (USTR) ngày 2/6 công bố kết luận trong các cuộc điều tra theo Điều 301 liên quan đến việc 60 nền kinh tế đã không có những biện pháp thực thi đầy đủ việc ngăn nhập khẩu hàng hóa sản xuất bằng lao động cưỡng bức.
Theo đó, USTR công bố mức 10% được đề xuất cho nhóm nền kinh tế gồm Canada, EU, Mexico, Pakistan, Argentina, Bangladesh, Campuchia, Malaysia, Đài Loan, UK…
Còn 12,5% áp cho 45 quốc gia còn lại trong danh sách điều tra, bao gồm cả Việt Nam và Trung Quốc. Để tiến tới áp dụng chính thức, sẽ cần thêm một phiên điều trần công khai, dự kiến vào 7/7 sắp tới.
Techcombank cho rằng dù rủi ro thuế quan từ Mỹ đang quay trở lại và tạo thêm áp lực tâm lý lên các nền kinh tế định hướng xuất khẩu, diễn biến này về bản chất là sự điều chỉnh trong cách thức áp dụng chính sách thuế quan hơn là một cú sốc thuế quan mới.
Theo đó, Mỹ có thể viện dẫn Điều 301 để áp mức thuế bổ sung khoảng 12,5% đối với hàng hóa Việt Nam từ nửa cuối năm 2026; tuy
nhiên, động thái này nhiều khả năng không gây bất lợi đáng kể cho xuất khẩu của Việt Nam vì:
(1) Các quốc gia cạnh tranh trực tiếp cũng chịu điều chỉnh tương tự, khiến bức tranh so sánh về thuế quan không thay đổi
(2)
Riêng với ngành dệt may
, rủi ro thậm chí có thể nghiêng theo
hướng tích cực khi Mỹ dự kiến triển khai giảm thuế đối với một số mặt hàng may mặc nhập khẩu.
Xuất khẩu Việt Nam tăng mạnh nhờ làn sóng đầu tư AI toàn cầu
Tăng trưởng xuất khẩu tháng 5/2026 đạt 18,1% so với cùng kỳ, đây là mức tăng cao nhất trong vòng 5 năm trở lại đây (loại trừ tháng 5/2025 khi tăng trưởng thời gian này để tránh mức thuế quan mới của Mỹ).
Tuy nhiên, xuất khẩu chủ yếu được thúc đẩy bởi các sản phẩm điện tử, trong khi các sản phẩm khác như may mặc và giày dép chứng kiến mức tăng trưởng âm so với cùng kỳ, cho thấy sự mất cân bằng cấu trúc trong xuất nhập khẩu và sản xuất giữa các nhóm ngành và loại hình doanh nghiệp (FDI và nội địa).
Dù vậy, trong thời gian tới, Techcombank kỳ vọng xuất khẩu của Việt Nam sẽ tiếp tục duy trì đà tăng trưởng 2 chữ số.
Nhu cầu nhập khẩu của Mỹ đối với các sản phẩm điện tử phục vụ hạ tầng AI vẫn đang tăng mạnh.
Trong bối cảnh các tập đoàn công nghệ toàn cầu đẩy nhanh đầu tư vào trung tâm dữ liệu, Việt Nam hiện nổi lên như một trong những bên hưởng lợi đáng kể. Diễn biến thương mại gần đây cho thấy xu hướng này ngày càng rõ nét.
Tính đến tháng 2/2026, khối lượng xuất khẩu các mặt hàng liên quan đến trung tâm dữ liệu từ Trung Quốc sang Mỹ giảm 28,1% so với cùng kỳ, trong khi xuất khẩu từ Việt Nam sang thị trường này lại ghi nhận mức tăng trưởng 3 chữ số. Điều này cho thấy Việt Nam đang từng bước mở rộng thị phần trong chuỗi cung ứng công nghệ phục vụ làn sóng AI toàn cầu.
Thâm hụt thương mại lớn nhất 15 năm do nhập khẩu điện tử và năng lượng tăng vọt
Ở chiều ngược lại, Techcombank cho rằng cán cân thương mại đang phát đi tín hiệu rủi ro đáng lưu ý. Cụ thể, thâm hụt thương mại tiếp tục nới rộng mạnh trong tháng 5, lên tới 6,7 tỷ USD, mức thâm hụt hàng tháng lớn nhất kể từ tháng 1/2011.
Áp lực chủ yếu vẫn đến từ nhóm “máy vi tính và linh kiện điện tử” mà Techcombank kỳ vọng việc nhập khẩu này thuần phục vụ cho việc sản xuất ra sản phẩm cuối cùng, từ đó xuất khẩu sẽ được đẩy mạnh lại sau đó vài tháng.
Bằng chứng là song song với việc tốc độ nhập khẩu tăng cao thì
xuất khẩu cũng có mức tăng trưởng không hề kém khi đạt 46% so với cùng kỳ.
Đồng thời, mặt bằng giá dầu thô toàn cầu duy trì ở mức cao đã đẩy chi phí nhập khẩu năng lượng tăng mạnh. Theo đó, nhập khẩu dầu thô của Việt Nam tháng 5 tăng 108% so với cùng kỳ, trong khi nhập khẩu xăng các loại tăng 36% so với cùng kỳ, qua đó góp phần làm trầm trọng thêm thâm hụt thương mại.
Trong thời gian tới, Techcombank giữ nguyên dự báo cán cân thương mại sẽ bớt thặng dư hơn so với các năm trước khi
(1) Nhu cầu nhập khẩu cho sản phẩm điện tử vẫn cao
(2) Giá năng lượng chưa có dấu hiệu hạ nhiệt rõ rệt, tiếp tục tạo áp lực lên cán cân thâm hụt của mặt hàng năng lượng này.
